Kurimi i monografisë arkivore

Pjesa më e vështirë e punës sime nuk ndodh në fushë, me aparat në dorë. Ndodh netëve, para ekranit, me një filxhan çaj që ftohet pa e pirë. Nga një set kthehem me qindra kuadro. Në album shkojnë dyzet. Të tjerat duhet t'i lë të shkojnë, dhe kjo nuk bëhet kurrë pa një dhimbje të vogël.

Rregulli im i parë: fshij pa mëshirë të përsëriturat. Nëse pesë kuadro tregojnë të njëjtën të qeshur, mbaj atë ku sytë flasin më shumë, dhe i liroj të tjerat. Një album nuk është dëshmi se sa shumë fotografova. Është një rrëfim, dhe rrëfimet e mira nuk e përsërisin veten.

Rregulli i dytë e kundërshton pak të parin: jo çdo fotografi duhet të jetë e përsosur. Në çdo album lë me qëllim një kuadro teknikisht të gabuar. Një turbullim aty ku vogëlushi vrapoi më shpejt se objektivi im, një krah që hyri në kuadër pa ftesë. Vitet më kanë mësuar se pikërisht këto i kthejnë faqet në kujtesë të gjallë. Askush nuk e mban mend pasditen si të palëvizshme; pse duhet ta tregojë albumi ashtu?

Dhe rregulli i tretë, më i rëndësishmi: albumin nuk e mbyll kurrë të njëjtën ditë. E lë dy net të flerë. Kur i rikthehem, disa imazhe që i doja shumë më duken të tepërta, dhe ndonjë që gati e fshiva më thërret me zë të ulët. Distanca është redaktori më i mirë që njoh.

Në fund, kur dyzet kuadrot rreshtohen dhe historia rrjedh nga e para te e fundit pa u penguar, e di që puna ka mbaruar. Jo se nuk kishte më ç'të hiqej, por se çdo faqe tashmë mban një arsye për të qenë aty.